Wat hebben een wildpark in Oeganda, Venetië en Cyprus met elkaar gemeen? Het ligt niet echt voor de hand, maar het is een leeuw.
Als je in je vakantie op reis gaat (dan is het ineens óp vakantie), word je vaak overspoeld met indrukken. Zo kan wie naar de Eiffeltoren reist, er het beeld gratis bij krijgen van zonnende dak- en thuislozen aan de voet ervan. Wie een museum in Amsterdam bezoekt, kan zich soms lang erna de geur van de joints herinneren. Dat is vaak ook juist het spannende van het reizen zelf: je weet nooit zeker wat je tegen gaat komen op je weg.

Ooit reisden mijn vrouw en ik van Dakar in Senegal naar Gambia. We wilden daar ’s avonds aankomen, dus hadden we ons vroeg met de taxi af laten zetten op het parkeerterrein waarvandaan de busjes vertrokken. Echter: het werkt er soms anders dan je hoopt. We gingen namelijk pas vertrekken als het busje vol zou zijn. Hoe langer het duurde, hoe groter ons ongeduld werd, net als de onrust of we het die dag nog wel zouden halen. Uiteindelijk betaalden we ook maar voor de leeg gebleven zitplaatsen en vertrokken we. Onze bagage was inmiddels vastgesjord op het dak. De reis verliep spoedig, maar toch zagen we gaandeweg dat we ons reisdoel niet op tijd zouden bereiken. En er was een tropische bui losgebarsten, waarbij wij ons afvroegen of er wel een zeil over onze bagage bevestigd was. In onze reisgids konden we vinden dat we onderweg ook bij een hotel langskwamen, dus vroegen we maar of we in het eerstvolgende dorp konden worden afgezet. Even later stonden we onder een boom, met redelijk droge bagage. De plassen waren diep op de onverharde wegen, een van de dorpsbewoners wilde wel voor ons naar het hotel bellen. De stemming was bij ons intussen tot ver onder het nulpunt gedaald. Wie had ooit bedacht dat dit leuk moest zijn?

Uiteindelijk zagen we een pick-up truck onze kant opkomen. We gooiden het portier open, duwden onze bagage al mopperend naar binnen, tot een stem ons onderbrak: ‘zeide gij van België, of van Nederland? Nog geen half uur later hadden we een vers gebakken visje te eten en hoorden we het verhaal aan van deze Belgische uitbater die in Brussel zijn geld had verdiend en nu in Senegal een hotel was begonnen. Het leven was ineens weer goed. Je krijgt al die belevenissen er gratis bij.

In het Oost-Afrikaanse Oeganda echter, waren we ooit op safari en ging alles volgens plan. Een gids gaat dan mee in de auto of het busje en spot vaak als eerste als er een dier te zien is. Maar, ook kun je soms wensen aangeven. Een pas geboren ‘giraffe met zijn moeder? Een luipaard (altijd lastig), of: leeuwen.

De eerste keer dat ik leeuwen zag, was het een bijzondere belevenis. Voordat het zover was, hadden we al van alles gezien. Alle soorten bokken en antilopen renden weg zodra wij de bocht om kwamen rijden. Je moest vaak snel zijn om foto’s te maken. Totdat we bij de leeuwen aankwamen. Doodgemoedereerd liepen ze om onze auto heen, gingen dan eens voor de bumper liggen, dan weer naast het portier. Alsof ze wisten dat zij aan de top van de voedselketen stonden en voor niemand bang hoefden te zijn. Intussen grapte de gids of we even buiten de auto een groepsfoto wilden maken.

Sinds we kinderen hebben, zijn de reizen wel iets minder avontuurlijk geworden. Zo reisden we naar Italië en bezochten we Venetië. In drommen gaan de toeristen daar over de bruggen, door de steegjes. En: naar het San Marco plein natuurlijk. Met die rijk versierde kerk waarvan al talloze foto’s zijn gemaakt. Het was voor ons een vakantie om vooral met elkaar bezig te zijn en minder met de omgeving. Toen, althans, heb ik me nooit afgevraagd waarom dat plein het San Marco plein heet.
Dat kwartje viel pas tijdens onze laatste vakantie, op het eiland Cyprus. Daar werden leeuwen, Venetië en San Marco aan elkaar verbonden. We reden op Cyprus vanaf het zuidelijke deel het Turkse deel binnen, naar de havenstad Famagusta. Er is door de tijd heen talloze keren om het eiland Cyprus gevochten. Zo veroverde de Engelse koning Richard Leeuwenhart het als tussendoortje, omdat zijn vloot door een storm uit koers was geraakt en ze ongastvrij werden ontvangen. Maar: de Assyriërs, Egyptenaren, Grieken en Romeinen gingen hen onder andere al voor. En nu dus, is het zuidelijke deel onafhankelijk, en valt het Noordelijke deel onder Turks bestuur.
In deze omstreden stad bezochten we het Othello kasteel. Volgens de overlevering had Shakespeare dit kasteel in gedachten toen hij zijn wereldberoemde stuk Othello schreef, dat zich op Cyprus afspeelt.

Maar, wie de poort van het kasteel binnengaat, ontdekt boven die poort: een leeuw. En vlakbij nog een, met een poot op een boek en een poot op de grond. Achteraf zocht ik naar uitleg, en vond die ook. Dit was namelijk een Venetiaanse leeuw. In de tijd dat Venetië de Middellandse zee beheerste, wisten ze ook Cyprus te bemachtigen. Een goede en strategische rustplek onderweg, waarbij ze ook dit kasteel gebruikten als vesting. En het symbool voor de Venetianen was de leeuw. De evangelist Marcus zou volgens de overlevering in de lagune voor de stad hebben gepreekt.
Maar, ook is het in hoofdstuk acht van zijn evangelie dat Jezus de storm stilt en zo heerst over de zee. En als de Venetianen iets over zichzelf geloofden was het dat: ze heersten over de zee. Blijft nog over waarom het een leeuw betreft. Wel: alle evangelisten zijn in de traditie symbolisch weergegeven, naar aanleiding van Openbaring 4: 6-8. De mens als Matteüs, het rund als Lucas, de adelaar als Johannes en ten slotte de leeuw: als Marcus. En ineens weten we ook waarom hét plein in Venetië het San Marco plein heet. San Marco: de heilige Marcus. De leeuw aan de top van de voedselketen, gebruikt om de macht van de Venetianen te symboliseren.

Komende vakantie blijven we op het grondgebied van de Nederlandse leeuw. Wie weet wat we dan weer gaan ontdekken.

Ds. Ruben Schep