De coronacrisis heeft impact op heel verschillende terreinen van het leven. Inmiddels bereiden we ons in de kerk voor op het hervatten van de diensten, maar zonder zingen. Koorleden missen al maanden hun wekelijkse repetitie en optredens kunnen misschien pas weer in een verre toekomst. We vroegen ons af: Wat betekent corona voor het zingen, en in het bijzonder voor het bloeiende Zanginstituut van Charles Vermeer? Op een regenachtige ochtend in juni vertelt hij over zijn bedrijf en over hoe nu verder, maar ook over de verbindende en helende kracht van zingen.

Zingen en je ziel

‘Zelf heb ik nooit anders gedaan dan zingen. Bij ons thuis werd veel muziek gemaakt. Als kind viel ik in slaap met Schubert op de achtergrond. Mijn grootouders waren operazangers. Ik kroop al vroeg achter de piano en leerde mezelf spelen. We woonden in een portiekwoning in Rotterdam met dunne muren; ik denk dat de buren niet altijd even blij waren. Later ging ik zingen en spelen in bandjes. Pas na mijn 23e ben ik een muzikale opleiding gaan doen.

Als je zingt gebeurt er iets. Ik noem dat de sensatie van het zingen. Het is net of je in een soort flow komt. Dat je boven jezelf uitstijgt. Op vakantie kon ik het zingen zo missen dat ik langs bepaalde campings moest omdat ik wist dat daar een piano stond. Ik kan me zo goed voorstellen dat mensen nu het zingen in hun koor of in de kerk heel erg missen.

Zelf kan ik, als ik zing, ervaren dat mijn ziel wordt geraakt; ook trouwens als ik naar anderen luister. Een leerling die door een moeilijke tijd ging hoorde ik eens zeggen: ‘Als ik niet had gezongen, weet ik niet of ik het gered had.’ Ik verbind de kracht van zingen ook met God. Thuis luisteren mijn vrouw en ik graag naar muziek van gospelkoren en zingen dan mee. Voor veel mensen werkt dat zo: zingen speelt een grote rol in de beleving van hun geloof, zeker ook als je dat gemeenschappelijk doet.

Impact van corona

Voor ons bedrijf betekent de coronacrisis veel. Dat geldt dan met name voor de koren. Zanglessen kunnen gelukkig doorgaan, als de leerling dat wil, natuurlijk volgens een strikt protocol. In onze locatie aan de Fluiterlaan, bij het Isala Theater, hebben we een grote ruimte ter beschikking. In het midden is een scherm geplaatst, zodat er veilig gezongen kan worden.

Door corona hebben onze koren nu al maanden niet kunnen repeteren. We hebben gevraagd of koorleden hun contributie willen blijven voldoen, zodat wij de dirigenten en andere medewerkers kunnen blijven betalen. Om hen – de meesten werken als ZZP’er – maak ik me de meeste zorgen.

We willen onze leden natuurlijk wel iets teruggeven voor hun bijdrage. Gelukkig zijn we met een heel team en kunnen we samen wat voor elkaar krijgen. We hebben veel gedaan via Zoom; er zijn muziek-kwissen geweest, en mensen kunnen met een soort karaoke-filmpje hun partij inzingen. Die sturen ze dan weer terug, en daar maken we één geheel van. Per 1 juni, toen de voorschriften wat versoepeld werden, zijn we begonnen met repeteren in de open lucht. Koren komen samen op privé-terrein van mensen in hun netwerk. Als je het zo doet, geldt het niet als evenement en hoeft er geen officiële vergunning te worden aangevraagd. We doet dit overigens wel in samenspraak met de burgerlijke gemeenten en we hanteren een strak protocol. Zo kunnen we bijvoorbeeld terecht op een stuk weiland in Schuwacht bij Krimpen aan de Lek. Qua akoestiek gaat het natuurlijk nergens over, maar mensen vinden het fantastisch om weer samen te zingen!

Tegenstrijdige geluiden

Ik realiseer me wel dat het nu juni is. De zomer staat voor de deur. In juli en augustus wordt er geen contributie betaald, en we zijn benieuwd wat er daarna gaat gebeuren. Er is veel angst gekweekt bij de mensen. Sommigen durven ook het zingen in de buitenlucht nog niet aan. Mijn motto was altijd: ‘Zingen is gezond’. moet ik dat nu van mijn website halen? Ik merk ook dat er nogal wat tegenstrijdige berichten zijn, ook vanuit de koorwereld zelf. Ik hoop dat er een eenduidig advies komt vanuit de overheid. Dat we na de zomer weten waar we aan toe zijn en hoe we ‘veilig’ verder kunnen. Wij zijn het enige land, geloof ik, waar zulke strenge regels zijn rond zingen. Maar als er goed geventileerd wordt blijkt er nauwelijks besmettingsgevaar te zijn. In onze ruimtes aan de Fluiterlaan bijvoorbeeld is de ventilatie heel goed geregeld. Je kunt daar prima zingen. Er is, trouwens, ook geen officieel verbod om weer samen te zingen, maar wel een streng advies om het niet te doen. Dat is lastig. Ik wil daar dan niet tegenin gaan. Ik voel me ook verantwoordelijk! Demonstreren met z’n allen mag wel, dus ik heb wel gedacht: we noemen het geen koorrepetitie, maar een zangdemonstratie!

Als we per 1 september weer mogen repeteren, zal dat op anderhalve meter zijn. De komende tijd gaan we alle zeilen bijzetten om te zoeken naar alternatieve locaties waar voldoende ruimte is. Zo is er bijvoorbeeld een enorme hal van een Jeu de Boulesvereniging in Nieuwerkerk waar we gebruik van mogen maken.

Stip op de horizon

Ik heb hier vooral in het begin wel wakker van gelegen. Nu word ik vooral onrustig door die tegenstrijdige berichten. Het past bij mij om de controle te hebben, om te doen waarvan ik denk dat goed is, waar mijn hart ligt. Nu gaat iemand anders voor mij bepalen of het mag. Zoals ik al zei ben ik vooral bezorgd met het oog op onze ZZP’ers. Als na de zomer blijkt dat er veel minder mensen willen zingen en er nog geen optredens kunnen zijn, hopen we dat we onze medewerkers in elk geval een deel van het salaris kunnen uitbetalen.

Maar het vertrouwen dat het goed komt is wel weer gegroeid. Ik heb daarbij wel een stip op de horizon nodig. Ik wil weten waar we naartoe kunnen werken. Eigenlijk ben ik superoptimistisch. Anders gezegd: ik vertrouw ook op God. Als ik dat doe, dan wordt het een mooie dag. Ik bedoel dat niet simpel hoor, maar er komen soms lijnen samen die ik niet bedacht had. En wat ik ook zeker weet: er zullen altijd mensen zijn die willen zingen. Als de angst wat is geweken, als mensen van elkaar horen dat het veilig is: dan wordt er weer volop gezongen. Ik hoop dat we straks weer volmondig kunnen zeggen dat zingen gezond is.”

Nellie van Voornveld